Trabzon Teknokent, Yapay Zeka Girişimleri ve Kurumsal Dönüşümde ISO/IEC 42001:2023 Kapsamı
Trabzon (61) inovasyon ekosisteminin öncüsü olan Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ - Araştırma Üniversitesi), Trabzon Üniversitesi, Trabzon Teknokent, Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) ve Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası (TTSO) içerisindeki yapay zeka (AI) şirketleri, SaaS platformları, savunma bilişimi firmaları ve Ar-Ge merkezleri küresel pazarda yeni bir regülasyon çağıyla karşı karşıyadır. Yürürlüğe giren Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası (EU AI Act), yüksek riskli ve genel amaçlı yapay zeka sistemlerinde risk yönetim sistemi, veri yönetişimi, teknik dokümantasyon, insan gözetimi (human-in-the-loop) ve şeffaflık şartları getirirken; ISO/IEC 42001:2023 bu gereksinimleri belgeleyen küresel altın standart haline gelmiştir.
Standart yalnızca AI modeli geliştiren (AI Producer/Developer) bilişim şirketlerini değil; aynı zamanda Trabzon Arsin OSB, Trabzon Beşikdüzü OSB, Akçaabat Şinik OSB, Vakfıkebir OSB ve Trabzon Serbest Bölgesi ve Fındık, çay ve Karadeniz somonu/su ürünleri ihracatı, hafif silah ve savunma yan sanayii, makine-paslanmaz çelik ve otomotiv üst yapı, yazılım/Ar-Ge, tıbbi-biyoteknoloji ve sağlık-kongre turizmi bünyesinde kestirimci bakım, kameralı kalite kontrol, İK aday eleme, kredi/fiyatlama skorlaması veya müşteri chatbot/LLM entegrasyonu kullanan (AI Deployer/User) kurumsal işletmeleri de doğrudan kapsamaktadır.
- AI / ML Model, LLM, Bilgisayarlı Görü ve SaaS Geliştiricileri: Eğitim verisi kalitesi ve telif/mahremiyet kaynağı (Data Provenance), model halüsinasyon ve kayma (model drift) izlemesi, açıklanabilirlik ve MLOps yaşam döngüsü kontrolleri.
- Sağlık, Finans, İK, Kamu ve Savunma AI Uygulamaları: EU AI Act kapsamında "Yüksek Riskli AI" sınıflandırmasına giren sistemler için algoritmik adalet, ayrımcılık/önyargı (bias) testleri ve insan müdahale mekanizmaları.
- Üretken AI (ChatGPT, Copilot, Özel LLM) Kullanan Sanayi ve Hizmet Kurumları: Kurumsal gizli verilerin ve kaynak kodların harici AI modellerine sızmasını önleyen "Kurumsal Yapay Zeka Kullanım Politikası (Shadow AI kontrolü)".