Diyarbakır Teknokent, Yapay Zeka Girişimleri ve Kurumsal Dönüşümde ISO/IEC 42001:2023 Kapsamı
Diyarbakır (21) inovasyon ekosisteminin öncüsü olan Dicle Üniversitesi, Dicle Teknokent, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Sanayi Mektebi ve Diyarbakır Ticaret Borsası içerisindeki yapay zeka (AI) şirketleri, SaaS platformları, savunma bilişimi firmaları ve Ar-Ge merkezleri küresel pazarda yeni bir regülasyon çağıyla karşı karşıyadır. Yürürlüğe giren Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası (EU AI Act), yüksek riskli ve genel amaçlı yapay zeka sistemlerinde risk yönetim sistemi, veri yönetişimi, teknik dokümantasyon, insan gözetimi (human-in-the-loop) ve şeffaflık şartları getirirken; ISO/IEC 42001:2023 bu gereksinimleri belgeleyen küresel altın standart haline gelmiştir.
Standart yalnızca AI modeli geliştiren (AI Producer/Developer) bilişim şirketlerini değil; aynı zamanda Diyarbakır OSB, Diyarbakır Tekstil İhtisas OSB, Karacadağ OSB ve Diyarbakır Lojistik Merkezi ve Tekstil ve hazır giyim kümelenmesi, mermer ve bazalt doğal taş ihracatı, tarımsal gıda, un-bakliyat ve tohumculuk, yapı kimyasalları, kozmetik-medikal ve bölgesel yazılım/sağlık hizmetleri bünyesinde kestirimci bakım, kameralı kalite kontrol, İK aday eleme, kredi/fiyatlama skorlaması veya müşteri chatbot/LLM entegrasyonu kullanan (AI Deployer/User) kurumsal işletmeleri de doğrudan kapsamaktadır.
- AI / ML Model, LLM, Bilgisayarlı Görü ve SaaS Geliştiricileri: Eğitim verisi kalitesi ve telif/mahremiyet kaynağı (Data Provenance), model halüsinasyon ve kayma (model drift) izlemesi, açıklanabilirlik ve MLOps yaşam döngüsü kontrolleri.
- Sağlık, Finans, İK, Kamu ve Savunma AI Uygulamaları: EU AI Act kapsamında "Yüksek Riskli AI" sınıflandırmasına giren sistemler için algoritmik adalet, ayrımcılık/önyargı (bias) testleri ve insan müdahale mekanizmaları.
- Üretken AI (ChatGPT, Copilot, Özel LLM) Kullanan Sanayi ve Hizmet Kurumları: Kurumsal gizli verilerin ve kaynak kodların harici AI modellerine sızmasını önleyen "Kurumsal Yapay Zeka Kullanım Politikası (Shadow AI kontrolü)".